'Fobie is aangeleerd, niet aangeboren'
Door ROB BURG (Eindhovens Dagblad 3 oktober 2006)
EINDHOVEN - Slechts zes procent van de mensheid kan onbekommerd genieten van een vliegreisje. - Volgens drs. Cor Anneese, psycholoog te Eindhoven, is dat plezier voor véél meer mensen weggelegd. ’Nooit meer vliegangst’ is de titel van zijn boek, mét zelfhulpoefeningen, dat vanaf woensdag in de winkel ligt.
Psycholoog Cor Anneese uit Eindhoven: „Fobieën zijn niet aangeboren, maar aangeleerd.
Angstige ouders hebben angstige kinderen.” Foto Vincent Wilke
Anneese weet waarover hij praat; hij is immers ervaringsdeskundige. Jarenlang leed hij zelf aan vliegangst. Die kwam niet geheel uit de lucht gevallen. „Toen ik zestien was en op Soesterberg mijn allereerste les nam in een zweefvliegtuig, stortte ik al bij het opstijgen neer“, vertelt de psycholoog. „Op zo’n dertig, veertig meter hoogte stopte ineens de lier die het toestel omhoog trok. Ik zag vervolgens, met een enorme snelheid, de grond op me af komen. Het vliegtuigje boorde zich met zijn neus in het gras.“
Wonder boven wonder mankeerde Anneese niets, hij hield enkel wat hoofdpijn over aan zijn ’luchtdoop’. „Maar ik had daarna wél vliegangst. Als ik al in een vliegtuig stapte, slikte ik flink wat tranquilizers. Ik was als de dood, vooral voor de start en de landing. Vanaf mijn dertigste ongeveer ben ik dat gaan aanpakken. En met succes; ik vlieg nu geheel zonder angst.“
Tandarts
In het boek van Anneese is een aantal zelfhulpoefeningen opgenomen met behulp waarvan vliegangst kan worden overwonnen. „Het is een complexe angst“, zegt de psycholoog. „Een combinatie eigenlijk van allerlei aardse angsten. Hoogtevrees, engtevrees, maar ook bijvoorbeeld sociale angst. En: mensen met vliegangst lijden vaak óók aan angst voor de tandarts.“ Ook over die angststoornis en de mogelijkheden deze te overwinnen, schreef Anneese al eens een boek.
Al zo’n 35 jaar bestudeert de Eindhovense psycholoog fobieën. „Ik ben er destijds op afgestudeerd. Het onderwerp heeft me daarna nooit meer losgelaten. Wist je dat er 130 verschillende soorten bestaan? Dat straat- en pleinvrees de meest voorkomende is en dat fobieen nooit aangeboren zijn, maar aangeleerd? Ik had vroeger bijvoorbeeld een huilende en schreeuwende moeder achter me staan, als ik bij de tandarts in de stoel zat. Haar angst werd op mij overgebracht. Angstige ouders hebben vaak angstige kinderen.“
Volgens Anneese komt ook vliegangst veel voor. „Ondanks dat vliegen 250 keer veiliger is dan autorijden, zijn er maar liefst 2,5 miljoen Nederlanders die er in meer of mindere mate aan lijden. Het is wetenschappelijk aangetoond dat slechts zes procent van de mensen vliegen echt leuk vindt en er ook van geniet.“
Ogen
Maar er is hoop. Onder meer met behulp van de oogwenktherapie is het mogelijk om voorgoed van je vliegangst af te komen, zegt Anneese. „Terwijl je de cliënt met zijn oogbollen snelle bewegingen laat maken, moet hij zich een nare herinnering voor de geest halen. Hierdoor wordt het onbewuste geactiveerd. Vervolgens roept de cliënt een geïnstrueerde gedachte daarvoor in de plaats op: ’ik voel me ontspannen, ik voel me rustig’. Door de beweging van de oogbollen zijn hersens bereid om informatie over het verleden los te laten.“
Volgens Anneese kan – in het ideale geval – deze therapie al na twintig minuten succes hebben. „Maar je kunt soms ook tien zittingen nodig hebben.“ Dat de therapie werkt, is volgens Anneese aangetoond: „Zelfs heel diep gewortelde angsten zijn goed te behandelen. Onder meer is dat bewezen bij Amerikaanse oorlogsveteranen.“
In zijn boek beschrijft de psycholoog een vijftal programma’s om thuis de strijd aan te binden met vliegangst. „De meeste boeken over dit probleem behandelen slechts twee methodes: het spannen en ontspannen van je spieren én het doen van ademhalingsoefeningen. Maar dat is niet voldoende.“ Een van de wapens in de strijd tegen vliegangst is bijvoorbeeld het vergroten van je kennis, onder meer over vliegtuigtechniek. Anneese: „Bij het lawaai van bewegende kleppen in het vliegtuig, moet de gedachte níet zijn; we gaan neerstorten, maar moet je weten dat dat bedoeld is om het remmen te bevorderen.“
De auteur overweegt om het boek aan te bieden bij reisbureaus. „Of misschien moet ik er wel mee op Schiphol gaan staan.“ Meer informatie is te vinden op: www.selfhelpwriter.com